Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em từ 0 đến 59 tháng tuổi

Suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em là vấn đề y tế công cộng và lâm sàng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sống còn, tăng trưởng và phát triển thể chất, trí tuệ của trẻ. Bộ Y tế vừa ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em từ 0 đến 59 tháng tuổi”, góp phần chuẩn hóa công tác phát hiện, chẩn đoán, điều trị và quản lý trẻ suy dinh dưỡng cấp tính trong toàn hệ thống y tế.

Theo Hướng dẫn, trên thế giới hiện có hơn 45 triệu trẻ em dưới 5 tuổi mắc suy dinh dưỡng cấp tính, trong đó khoảng 13,6 triệu trẻ mắc suy dinh dưỡng cấp tính nặng. Đây là tình trạng có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến gần 1/5 số ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn cầu.

TS.BS Dương Huy Lương- Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh chủ trì cuộc họp Hội đồng Chuyên môn xây dựng Hướng dẫn.

Tại Việt Nam, tỷ lệ suy dinh dưỡng cấp tính vẫn ở mức khoảng 4,5%–5,6% trên phạm vi toàn quốc. Tình trạng này tập trung nhiều tại khu vực Tây Nguyên, trung du và miền núi phía Bắc; tại một số địa phương, tỷ lệ suy dinh dưỡng cấp tính trên 10%. Trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ sinh sống tại khu vực chịu ảnh hưởng của thiên tai và trẻ mắc các bệnh mạn tính là những nhóm có nguy cơ cao.

Suy dinh dưỡng cấp tính không chỉ làm gia tăng nguy cơ tử vong mà còn làm trầm trọng thêm các bệnh nhiễm trùng thường gặp như tiêu chảy, viêm phổi, đồng thời có thể để lại những ảnh hưởng lâu dài đối với tăng trưởng và phát triển của trẻ. Do đó, phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong giảm tử vong, hạn chế biến chứng và cải thiện tình trạng dinh dưỡng của trẻ.

Hướng dẫn mới được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát triển Hướng dẫn năm 2016, đồng thời cập nhật các bằng chứng khoa học mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới năm 2023. Nội dung được xây dựng phù hợp với điều kiện và nguồn lực của hệ thống y tế Việt Nam, nhằm thống nhất khái niệm, tiêu chuẩn chẩn đoán, phân loại mức độ và phương pháp điều trị suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em từ 0 đến 59 tháng tuổi.

Bên cạnh việc cập nhật các tiêu chuẩn chuyên môn, Hướng dẫn cũng bổ sung, tích hợp những tiến bộ khoa học trong quản lý suy dinh dưỡng cấp tính, trong đó có các nội dung liên quan đến hệ vi sinh đường ruột và miễn dịch, quản lý và cá thể hóa điều trị, kiểm soát nguy cơ hội chứng nuôi ăn lại. Đồng thời, Hướng dẫn nhấn mạnh vai trò phối hợp đa chuyên ngành giữa nhi khoa, dinh dưỡng lâm sàng, điều dưỡng và y tế dự phòng trong quá trình điều trị cũng như theo dõi sau khi trẻ xuất viện.

Một điểm quan trọng của Hướng dẫn là việc quản lý suy dinh dưỡng cấp tính được thực hiện theo hướng liên tục, từ phát hiện sớm tại cộng đồng và cơ sở y tế đến điều trị, theo dõi và chăm sóc sau điều trị. Trẻ không có biến chứng có thể được quản lý ngoại trú, trong khi các trường hợp nặng hoặc có biến chứng cần được điều trị nội trú tại cơ sở có đủ năng lực chuyên môn. Y tế cơ sở và cộng đồng có vai trò quan trọng trong sàng lọc, phát hiện sớm, theo dõi tăng trưởng, tư vấn dinh dưỡng và hỗ trợ gia đình trong quá trình chăm sóc trẻ.

Việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh suy dinh dưỡng cấp tính ở trẻ em từ 0 đến 59 tháng tuổi, thay thế Hướng dẫn ban hành năm 2016, là cơ sở chuyên môn để nhân viên y tế thống nhất thực hiện tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Hướng dẫn góp phần nâng cao chất lượng quản lý và điều trị suy dinh dưỡng cấp tính, giảm nguy cơ tử vong và các hậu quả lâu dài, qua đó đóng góp vào mục tiêu chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe, tầm vóc của trẻ em Việt Nam.

PV.