A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Thông tin về Tuần lễ thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc 18-24/11/2026

Ngày 18/ 11 tại Hà Nội Bộ Y tế (BYT) phối hợp Tổ chức Y tế Thế giới và các cơ quan, đơn vị tổ chức Mít tinh hưởng ứng Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc từ ngày 18-24/11/2026 và Sơ kết thực hiện Kế hoạch phòng, chống kháng thuốc trong y tế giai đoạn 2026-2030.

Phát biểu tại Hội thảo, mít tinh, PGS.TS. Đào Xuân Cơ – Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc là một chiến dịch toàn cầu nhằm thúc đẩy hiểu biết và hành động về kháng thuốc. Chủ đề năm 2026: “MỘT SỨC KHỎE, CHUNG HÀNH ĐỘNG: NGĂN NGỪA KHÁNG THUỐC NGAY HÔM NAY”, kêu gọi các quốc gia, các ngành và toàn xã hội cùng hành động để phòng ngừa sự xuất hiện và lan rộng của vi sinh vật kháng thuốc. Chủ đề năm 2026 nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa sức khỏe con người, động vật, thực vật, hệ thống lương thực – thực phẩm và môi trường. Việc sử dụng thuốc kháng vi sinh vật không hợp lý, lây truyền vi sinh vật kháng thuốc, ô nhiễm môi trường và những hạn chế trong phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn đều có thể làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc. Vì vậy, ứng phó với kháng thuốc cần sự phối hợp liên ngành theo cách tiếp cận Một Sức khỏe (One Health).

PGS.TS. Đào Xuân Cơ – Thứ trưởng Bộ Y tế

Tổ chức Y tế thế giới kêu gọi các cơ quan quản lý, nhân viên y tế, bác sĩ thú y, người làm nông nghiệp, chuyên gia môi trường, nhà nghiên cứu, cộng đồng và từng cá nhân thực hiện những hành động cụ thể: phòng ngừa nhiễm trùng; sử dụng thuốc kháng vi sinh vật đúng chỉ định, đúng cách; tăng cường chẩn đoán và giám sát; bảo đảm tiếp cận thuốc, vắc xin và xét nghiệm có chất lượng; đồng thời quản lý an toàn chất thải và giảm phát thải các vi sinh vật kháng thuốc, tồn dư kháng sinh ra môi trường.

Ngày 23/5/2026, Đại hội đồng Y tế thế giới lần thứ 79 đã thông qua Kế hoạch hành động toàn cầu cập nhật về kháng thuốc kháng vi sinh vật giai đoạn 2026–2036 (Global Action Plan on Antimicrobial Resistance – GAP-AMR). Kế hoạch cập nhật cung cấp khuôn khổ Một Sức khỏe để các quốc gia và các ngành phối hợp hành động trong thập kỷ tới. Kế hoạch đặt mục tiêu hỗ trợ thực hiện cam kết giảm 10% số ca tử vong ở người có liên quan đến vi khuẩn kháng thuốc vào năm 2030; đồng thời giảm sử dụng thuốc kháng vi sinh vật trong nông nghiệp – thực phẩm và giảm ô nhiễm môi trường do vi sinh vật kháng thuốc, tồn dư thuốc kháng vi sinh vật.

Kế hoạch xác định sáu mục tiêu chiến lược có mối liên hệ chặt chẽ: (1) Tăng cường nhận thức và thúc đẩy thay đổi hành vi phù hợp; (2) Củng cố hệ thống giám sát và mạng lưới phòng xét nghiệm; (3) Tăng cường phòng ngừa nhiễm trùng trên tất cả các lĩnh vực; (4) Bảo đảm tiếp cận công bằng, sử dụng phù hợp và thải bỏ an toàn thuốc kháng vi sinh vật, xét nghiệm và các sản phẩm y tế; (5) Thúc đẩy nghiên cứu và đổi mới; (6) Tăng cường quản trị đa ngành, tài chính bền vững.

Đầu tư vào hoạt động phòng chống kháng thuốc là một bước đi thông minh cho một tương lai an toàn và lành mạnh hơn. Từ việc bệnh viện thành lập nhóm quản lý sử dụng kháng sinh hay một người nông dân áp dụng thực hành xử lý chất thải …, mọi hành động đều có giá trị. Bất kể vai trò của bạn là gì – hình thành chính sách, cung cấp dịch vụ, bảo vệ hệ sinh thái hay nâng cao nhận thức, “MỘT SỨC KHỎE, CHUNG HÀNH ĐỘNG: NGĂN NGỪA KHÁNG THUỐC NGAY TỪ HÔM NAY” là trách nhiệm chung. Cùng nhau, chúng ta có thể giữ được hiệu quả của thuốc kháng vi sinh vật và xây dựng một thế giới khỏe mạnh và bền vững hơn cho các thế hệ mai sau.

Nhiều yếu tố đã đẩy nhanh mối đe dọa kháng thuốc trên toàn thế giới - bao gồm việc sử dụng quá mức và không hợp lý thuốc ở người, vật nuôi và nông nghiệp, cũng như khả năng tiếp cận kém với nước sạch và vệ sinh. Việt Nam cũng trong bối cảnh toàn cầu về gia tăng kháng thuốc.

Đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam phát biểu tại buổi lễ

Để ứng phó với kháng thuốc, Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng. Năm 2023, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược Quốc gia về Phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023-2030. Chiến lược quốc gia là thể hiện nỗ lực, cam kêt của Chính phủ Việt Nam, phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các đối tác nhằm chống lại sự gia tăng của tình trạng kháng thuốc, sự chủ động tham gia và phối hợp giữa các ngành Y tế, Nông nghiệp-Môi trường, Công thương trong lĩnh vực sức khoẻ con người, thú y, môi trường. Chiến lược đặt ra bốn mục tiêu cụ thể: (1) Nâng cao nhận thức của các cấp chính quyền địa phương và hiểu biết của nhân viên y tế, thú y và người dân về phòng, chống kháng thuốc; (2) Củng cố hệ thống giám sát kháng thuốc để cảnh báo kịp thời về sự xuất hiện, lan truyền, mức độ và xu hướng kháng thuốc của các vi sinh vật; (3) Giảm sự lan truyền của vi sinh vật và bệnh truyền nhiễm; (4) Sử dụng thuốc kháng vi sinh vật ở người và động vật hợp lý, an toàn và có trách nhiệm.

TS.BS Hà Anh Đức- Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh

Trong y tế, tiếp nối Kế hoạch hành động quốc gia phòng chống kháng thuốc lĩnh cực y tế giai đoạn 2024-2025, Bộ Y tế đã ban hành và đang triển khai kế hoạch hành động giai đoạn 2026 -2030. Các ưu tiên cần tiếp tục được thúc đẩy gồm tăng cường giám sát vi sinh và kháng thuốc; nâng cao năng lực phòng xét nghiệm; thực hiện hiệu quả các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn; quản lý sử dụng kháng sinh; bảo đảm kê đơn và sử dụng thuốc kháng vi sinh vật phù hợp với hướng dẫn chuyên môn; đồng thời tăng cường phối hợp giữa bác sĩ điều trị, dược sĩ, chuyên ngành vi sinh và kiểm soát nhiễm khuẩn.

PGS.TS. Đào Xuân Cơ – Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh: “Kháng thuốc có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe con người, động vật, thực vật và môi trường. Thuốc điều trị, thực phẩm chúng ta sản xuất, nền kinh tế và môi trường sống đều có mối liên hệ với nhau; sự xuất hiện và lan truyền của vi sinh vật kháng thuốc ở một lĩnh vực có thể gây ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác. Vì vậy, phòng chống kháng thuốc không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, liên ngành và sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi cơ quan, tổ chức và mỗi cá nhân đều có thể thực hiện ít nhất một hành động thiết thực để ngăn ngừa kháng thuốc ngay từ hôm nay”

Hưởng ứng Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc năm 2026, với thông điệp “Một sức khỏe, chung hành động: Ngăn chặn kháng thuốc ngay hôm nay”, Bộ Y tế kêu gọi các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, đội ngũ nhân viên y tế và toàn thể người dân cùng nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và thực hiện những hành động thiết thực nhằm ngăn chặn sự xuất hiện và lan rộng của tình trạng kháng thuốc.

Các đại biểu cam kết chung tay phòng chống kháng thuốc

1. Đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

Ngăn chặn kháng thuốc là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, là trách nhiệm của người đứng đầu và là một trong những tiêu chí quan trọng bảo đảm chất lượng khám bệnh, chữa bệnh và an toàn người bệnh. Mỗi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hãy trở thành một đơn vị tiên phong trong sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, phòng ngừa nhiễm khuẩn và ngăn chặn kháng thuốc.

  1. Tăng cường triển khai thực chất, hiệu quả Chương trình quản lý sử dụng kháng sinh tại bệnh viện;
  2. Thực hiện, giám sát thực hiện việc kê đơn, sử dụng thuốc kháng vi sinh vật hợp lý, an toàn, hiệu quả, phù hợp với hướng dẫn chuyên môn và tình hình kháng thuốc.
  3. Nâng cao năng lực xét nghiệm vi sinh và giám sát kháng thuốc;
  4. Giám sát tình hình sử dụng kháng sinh;
  5. Đẩy mạnh công tác phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, phòng ngừa nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế;
  6. Tăng cường phối hợp giữa lâm sàng, vi sinh, dược sĩ, kiểm soát nhiễm khuẩn và công nghệ thông tin trong giám sát kháng thuốc và quản lý sử dụng thuốc.
  7. Chủ động đào tạo, cập nhật kiến thức, nâng cao năng lực chuyên môn cho nhân viên y tế;
  8. Tăng cường truyền thông, tư vấn cho người bệnh và người nhà người bệnh về sử dụng thuốc kháng sinh đúng cách.

2. Đối với nhân viên y tế

Hãy là lực lượng nòng cốt trong phòng, chống kháng thuốc, bắt đầu từ mỗi quyết định chuyên môn và mỗi hành động chăm sóc người bệnh. Mỗi nhân viên y tế hãy là một tấm gương trong sử dụng kháng sinh hợp lý, một tư vấn viên, tuyên truyền viên tích cực và một người bảo vệ hiệu quả của các thuốc điều trị trước nguy cơ kháng thuốc.

  1. Chỉ định, kê đơn và sử dụng thuốc kháng vi sinh vật đúng chỉ định, đúng liều lượng, đúng đường dùng và thời gian điều trị phù hợp; không lạm dụng kháng sinh, đặc biệt trong những trường hợp không căn nguyên không phải do vi khuẩn.
  2. Tuân thủ nghiêm các quy định về phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn; thực hành vệ sinh tay, áp dụng các biện pháp phòng ngừa lây truyền và bảo đảm an toàn người bệnh trong mọi hoạt động chuyên môn.
  3. Chủ động cập nhật kiến thức, tuân thủ hướng dẫn điều trị, sử dụng kết quả xét nghiệm để lựa chọn và điều chỉnh điều trị kháng sinh phù hợp; đồng thời tăng cường tư vấn, giải thích để người bệnh hiểu và tuân thủ việc sử dụng thuốc theo hướng dẫn.

3. Đối với mỗi người dân

Hãy sử dụng kháng sinh có trách nhiệm để bảo vệ sức khỏe của chính mình, gia đình và cộng đồng.

  1. Không tự ý mua, sử dụng kháng sinh khi chưa có đơn thuốc của thầy thuốc; không yêu cầu bác sĩ kê kháng sinh khi không cần thiết; không sử dụng lại đơn thuốc cũ hoặc chia sẻ thuốc kháng sinh cho người khác.
  2. Sử dụng thuốc đúng theo hướng dẫn của nhân viên y tế; không tự ý thay đổi liều dùng, ngừng thuốc hoặc kéo dài thời gian điều trị khi chưa có ý kiến của người có chuyên môn.
  3. Chủ động phòng ngừa nhiễm khuẩn bằng những hành động đơn giản, thiết thực như giữ gìn vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay, thực hiện tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo, bảo đảm an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường.
  4. Tích cực tìm hiểu, chia sẻ thông tin chính xác về kháng thuốc và vận động người thân, cộng đồng cùng sử dụng thuốc kháng sinh an toàn, hợp lý.
    Phát động tuần lễ nâng cao nhận thức về kháng thuốc

Thông tin về kháng thuốc

Kháng thuốc là gì?

Kháng thuốc xảy ra khi vi khuẩn, vi rút, nấm và ký sinh trùng thay đổi theo thời gian và không còn đáp ứng với thuốc, khiến các bệnh nhiễm trùng thông thường trở nên khó điều trị hơn và làm tăng nguy cơ lây lan bệnh, bệnh nặng và tử vong.

Nhiều yếu tố đã đẩy nhanh mối đe dọa kháng kháng sinh trên toàn thế giới - bao gồm việc sử dụng quá mức và sử dụng sai mục đích ở người, vật nuôi và nông nghiệp, cũng như khả năng tiếp cận kém với nước sạch và vệ sinh.

Kháng thuốc có tác động đáng kể đến sức khỏe con người, động vật và an ninh lương thực, đồng thời có liên quan đến các vấn đề môi trường như ô nhiễm. Các mầm bệnh kháng thuốc là mối đe dọa đối với mọi người ở mọi nơi.

Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc (WAAW) là một chiến dịch toàn cầu được tổ chức hàng năm vào ngày 18-24 tháng 11 nhằm nâng cao nhận thức và hiểu biết về kháng thuốc, đồng thời khuyến khích các thực hành tốt trong cộng đồng, các nhà hoạch định chính sách và các bên liên quan theo tiếp cận Một Sức khỏe - những người đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu sự xuất hiện và lan rộng của kháng thuốc.

Tại sao Kháng thuốc là mối đe dọa ngày càng gia tăng?

  • Lạm dụng và sử dụng sai mục đích thuốc kháng vi sinh vật ở người, động vật và thực vật –là nguyên nhân chính dẫn đến sự phát triển nhiễm trùng kháng thuốc. Thiếu thực hành kê đơn thuốc hợp lý và sự tuân thủ điều trị của bệnh nhân cũng góp phần vào tình trạng này. Ví dụ, thuốc kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn nhưng không thể tiêu diệt các nhiễm trùng do virus như cảm lạnh hoặc cúm. Nhưng thông thường, kháng sinh vẫn được kê đơn cho những trường hợp đó hoặc được sử dụng thuốc kháng sinh mà không có sự giám sát y tế thích hợp. Thuốc kháng sinh cũng thường được sử dụng quá mức ở trang trại và nông nghiệp.
  • Thiếu tiếp cận với nguồn nước sạch, vệ sinh cho cả con người và động vật – Thiếu nước sạch và vệ sinh tại các cơ sở y tế, trang trại và cộng đồng cũng như việc phòng ngừa và kiểm soát nhiễm trùng không đầy đủ sẽ thúc đẩy sự xuất hiện và lây lan của nhiễm trùng kháng thuốc.

Tình trạng vi khuẩn kháng thuốc trên thế giới[1]

Sự gia tăng tình trạng kháng thuốc kháng sinh trên toàn cầu gây ra mối đe dọa đáng kể, làm giảm hiệu quả của các loại kháng sinh thông thường chống lại các bệnh nhiễm trùng lan rộng. Theo Fact Sheet về AMR được WHO cập nhật ngày 16/7/2026, sự kháng thuốc của vi khuẩn có liên quan đến hơn 4,7 triệu ca tử vong trên toàn cầu trong năm 2021. Ước tính khoảng 1 trong 6 trường hợp nhiễm khuẩn được xác nhận bằng xét nghiệm trên toàn cầu trong năm 2023 có tình trạng kháng thuốc kháng sinh.

Trong giai đoạn 2018–2023, tình trạng kháng kháng sinh gia tăng ở hơn 40% các cặp vi khuẩn – kháng sinh được WHO theo dõi; mức tăng trung bình hằng năm ở các cặp này dao động khoảng 5–15%. WHO ghi nhận tỷ lệ kháng thuốc cao nhất tại Khu vực Đông Nam Á và Đông Địa Trung Hải, nơi khoảng 1 trong 3 trường hợp nhiễm khuẩn được báo cáo có tình trạng kháng thuốc.

Kháng thuốc không chỉ giới hạn ở vi khuẩn. WHO cũng lưu ý tình trạng kháng thuốc ở nấm, trong đó có Candida auris (tên phân loại hiện hành: Candidozyma auris) và Aspergillus kháng azole; kháng thuốc kháng vi-rút, bao gồm HIV và vi-rút cúm; cũng như kháng thuốc ở ký sinh trùng gây bệnh sốt rét và một số bệnh nhiệt đới bị lãng quên.

Các vi khuẩn Gram âm kháng thuốc, đặc biệt là Escherichia coli (E. coli) và Klebsiella pneumoniae, tiếp tục là những tác nhân đáng quan tâm trong nhiễm khuẩn huyết. Đây là các nhiễm khuẩn nặng, có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết, suy cơ quan và tử vong. Việc củng cố hệ thống giám sát, nâng cao năng lực xét nghiệm vi sinh và kháng sinh đồ, đồng thời bảo đảm dữ liệu có chất lượng là nền tảng để xây dựng chính sách và hướng dẫn điều trị phù hợp.

Người dân Việt Nam có thể làm gì?

Mọi người chỉ nên dùng kháng sinh và các loại thuốc kháng vi sinh vật khác theo đơn của nhân viên y tế được phép kê đơn; luôn tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế khi sử dụng thuốc kháng sinh; không bao giờ chia sẻ hoặc sử dụng thuốc kháng sinh còn thừa; phòng ngừa nhiễm trùng bằng cách thường xuyên rửa tay, chế biến thực phẩm hợp vệ sinh, tránh tiếp xúc gần với người bệnh, thực hành tình dục an toàn và tiêm chủng vắc xin đầy đủ.

Là một thành phần trong trong khu vực về chiến dịch "Quản lý cho tương lai", người dân và các tổ chức tại Việt Nam và trên thế giới được khuyến khích cam kết ngăn chặn lạm dụng và sử dụng sai mục đích thuốc kháng vi sinh vật. Đăng ký và cam kết tham gia chiến dịch "Quản lý cho tương lai" - Hãy tham gia cuộc đua đạt 1 triệu cam kết sử dụng kháng sinh có trách nhiệm! | WHO (antibioticawarenessweek.org) https://pledge.antibioticawarenessweek.org/en/

Những cam kết toàn cầu đã được thực hiện?

Các nhà lãnh đạo toàn cầu đang thực hiện những hành động mạnh mẽ để chống lại mối đe dọa kháng thuốc. Vào tháng 9 năm 2024, tại phiên họp thứ 79 của Đại Hội Đồng Liên Hợp Quốc (UNGA), một cuộc họp cấp cao về kháng thuốc đã thông qua Tuyên bố Chính trị cam kết thực hiện các mục tiêu và hành động cụ thể, bao gồm giảm 10% số ca tử vong do AMR liên quan đến vi khuẩn (ước tính 4,95 triệu ca mỗi năm). Tuyên bố cũng kêu gọi các quốc gia đảm bảo tài trợ dài hạn và đặt mục tiêu huy động 100 triệu USD để khởi động các nỗ lực này. Mục tiêu là ít nhất 60% quốc gia có kế hoạch được cấp kinh phí để đối phó với AMR vào năm 2030[2].

Ngày 23/5/2026, Đại hội đồng Y tế thế giới lần thứ 79 đã thông qua Kế hoạch hành động toàn cầu cập nhật về kháng thuốc kháng vi sinh vật giai đoạn 2026–2036 (Global Action Plan on Antimicrobial Resistance – GAP-AMR). Kế hoạch do các tổ chức thuộc Nhóm Bốn bên (Quadripartite) phối hợp xây dựng, gồm WHO, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) và Tổ chức Thú y thế giới (WOAH). Kế hoạch cập nhật cung cấp khuôn khổ Một Sức khỏe để các quốc gia và các ngành phối hợp hành động trong thập kỷ tới. Kế hoạch đặt mục tiêu hỗ trợ thực hiện cam kết giảm 10% số ca tử vong ở người có liên quan đến kháng thuốc của vi khuẩn vào năm 2030; đồng thời giảm sử dụng thuốc kháng vi sinh vật trong hệ thống nông nghiệp – thực phẩm và giảm ô nhiễm môi trường do vi sinh vật kháng thuốc, tồn dư thuốc kháng vi sinh vật.

[1] https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/antimicrobial-resistance


Tin tức nổi bật