Dược sĩ bệnh viện phải là một trụ cột của chất lượng điều trị và an toàn người bệnh

Đây là không chỉ một sự kiện khoa học có ý nghĩa quan trọng của ngành Dược mà còn là diễn đàn học thuật uy tín, quy tụ các nhà quản lý, các nhà khoa học, các chuyên gia đầu ngành và đội ngũ dược sĩ bệnh viện cùng trao đổi những vấn đề mang tính chiến lược và thực tiễn về quản trị dược bệnh viện, dược lâm sàng, mua sắm và cung ứng thuốc, phát triển nguồn nhân lực, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; qua đó, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động dược bệnh viện trong giai đoạn mới.

GS.TS Trần Văn Thuấn- Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia đã tham dự và phát biểu tại Hội nghị. Tham dự Hội nghị có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Nguyễn Huy Ngọc, TS.BS Nguyễn Trọng Khoa- Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh; đại diện lãnh đạo các Vụ, Cục của Bộ Y tế, lãnh đạo các trường Đại học Y Dược dược và trên 500 dược sỹ tham dự.

Sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cho biết, thuốc là một trong những can thiệp phổ biến nhất trong y học, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu thiếu một hệ thống quản trị chặt chẽ.

Tổ chức Y tế thế giới ước tính sai sót liên quan đến thuốc gây thiệt hại khoảng 42 tỷ đô la Mỹ mỗi năm và đã phát động sáng kiến “Medication Without Harm - Sử dụng thuốc không gây tổn hại”, với mục tiêu giảm 50% các tổn hại nghiêm trọng, có thể phòng tránh. Một tổng quan gồm 13 nghiên cứu tại Hoa Kỳ cũng cho thấy, sự tham gia của dược sĩ trong chuyển tiếp điều trị có thể làm giảm khoảng 37% sai sót thuốc.

Những con số đó khẳng định dược bệnh viện không chỉ là mua, bảo quản và cấp phát thuốc, mà là một cấu phần thiết yếu của an toàn người bệnh, chất lượng điều trị và hiệu quả hệ thống y tế.

         Nhiều quốc gia đã chuyển từ tư duy quản lý thuốc sang tối ưu hóa sử dụng thuốc, đưa dược sĩ vào nhóm điều trị, tham gia theo dõi liệu trình, quản lý kháng sinh, giám sát thuốc nguy cơ cao và tư vấn người bệnh.

Tại Việt Nam, từ khi Chính phủ ban hành Nghị định số 131 năm 2020, nhiều bệnh viện đã đưa dược sĩ xuống khoa điều trị, triển khai thông tin thuốc, cảnh giác dược, quản lý kháng sinh, theo dõi nồng độ thuốc và tư vấn người bệnh. Một số mô hình đã tiệm cận thực hành quốc tế.

Tuy nhiên, kết quả triển khai chưa đồng đều. Ở không ít cơ sở, nguồn lực của khoa Dược vẫn tập trung chủ yếu cho cung ứng, mua sắm và thủ tục hành chính; dược sĩ lâm sàng chưa thực sự là thành viên thường xuyên của nhóm điều trị. Nhân lực và điều kiện thực hành còn chênh lệch; dữ liệu phân tán; hệ thống thông tin chưa kết nối đầy đủ; chưa có bộ chỉ số thống nhất để đo lường kết quả. Nếu không giải quyết đồng bộ những vấn đề này, dược lâm sàng rất dễ dừng ở việc có bộ phận, có kế hoạch, có báo cáo, nhưng chưa tạo ra thay đổi thực chất đối với người bệnh.

Năm định hướng lớn của hoạt động dược bệnh viện

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn mong muốn sau Hội nghị, sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới, đưa dược bệnh viện Việt Nam chuyển từ bảo đảm cung ứng sang quản trị sử dụng thuốc, từ thực hiện nhiệm vụ sang tạo ra giá trị, từ hoạt động hỗ trợ trở thành một trụ cột của chất lượng điều trị và an toàn người bệnh. Thứ trưởng đề nghị các đơn vị thực hiện 5 nhiệm vụ:

Một là, chuyển mạnh từ quản lý cung ứng thuốc sang quản trị toàn diện quá trình sử dụng thuốc.

Bảo đảm đủ thuốc, đúng chất lượng, kịp thời vẫn là nhiệm vụ nền tảng. Nhưng thước đo cuối cùng không phải đã mua và cấp phát bao nhiêu thuốc, mà là thuốc có được sử dụng đúng, an toàn, hiệu quả và mang lại giá trị tốt nhất cho người bệnh hay không.

Bộ Y tế sẽ giao Cục Quản lý Khám, chữa bệnh chủ trì, phối hợp với Cục Quản lý Dược và các đơn vị liên quan tổng kết Nghị định số 131; xây dựng gói hoạt động dược lâm sàng tối thiểu và bộ chỉ số thống nhất theo từng cấp chuyên môn, từng bước đưa an toàn thuốc và kết quả dược lâm sàng vào tiêu chí chất lượng bệnh viện.

Hai là, đưa dược sĩ lâm sàng thực sự trở thành thành viên của nhóm chăm sóc/điều trị cho người bệnh.

Các Sở Y tế và người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải tổ chức dược lâm sàng theo nhu cầu và mức độ nguy cơ, tránh dàn đều, hình thức; trước mắt ưu tiên hồi sức cấp cứu, ung bướu, tim mạch, nhi khoa, ghép tạng và người cao tuổi có đa bệnh lý, đa thuốc.

Cần thực hiện tốt đối chiếu thuốc khi nhập viện, chuyển khoa và xuất viện; giám sát thuốc nguy cơ cao; phát hiện tương tác, chống chỉ định, sai liều; theo dõi đáp ứng và tư vấn người bệnh. Giám đốc bệnh viện phải coi đây là một phần của quản trị chất lượng và an toàn người bệnh, không phải nhiệm vụ riêng của khoa Dược.

Ba là, chuẩn hóa và phát triển nguồn nhân lực dược bệnh viện.

Các cơ sở đào tạo, bệnh viện thực hành và Hội Dược sĩ bệnh viện Việt Nam cần xây dựng chuẩn năng lực theo các mức độ cơ bản, nâng cao và chuyên sâu; tăng đào tạo tại bệnh viện, theo ca bệnh và chuyên khoa.

Dược sĩ lâm sàng phải biết phân tích bệnh án, hiểu mục tiêu điều trị, sử dụng dữ liệu, đánh giá bằng chứng và chịu trách nhiệm về khuyến nghị chuyên môn. Các bệnh viện đầu ngành cần hỗ trợ đào tạo, chuyển giao mô hình cho cấp dưới.

Bốn là, lấy dữ liệu và chuyển đổi số làm nền tảng đổi mới dược bệnh viện.

Bộ Y tế sẽ giao Cục Quản lý Dược và Cục Quản lý Khám, chữa bệnh phối hợp chuẩn hóa dữ liệu thuốc, kết nối với bệnh án điện tử, xét nghiệm, chẩn đoán và thông tin bảo hiểm y tế. Các bệnh viện cần phát triển hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng, cảnh báo tương tác, dị ứng, trùng lặp, sai liều và thuốc nguy cơ cao.

Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu và cá thể hóa điều trị, nhưng phải bảo đảm dữ liệu đúng, thuật toán minh bạch, bảo mật thông tin và sự giám sát của con người. Công nghệ có thể hỗ trợ chuyên môn, nhưng không thể thay thế phán đoán và trách nhiệm nghề nghiệp.

Năm là, gắn dược bệnh viện với hiệu quả điều trị, bảo hiểm y tế và kinh tế y tế.

Giao Vụ Bảo hiểm y tế, Vụ Kế hoạch tài chính phối hợp với Bảo hiểm xã hội Việt Nam và các đơn vị liên quan đánh giá giá trị của hoạt động dược lâm sàng; nghiên cứu cơ chế tài chính khuyến khích các can thiệp giúp giảm sai sót, giảm sử dụng thuốc không hợp lý, rút ngắn thời gian điều trị và hạn chế nhập viện lại.

Việc lựa chọn, sử dụng và thanh toán thuốc cần dựa trên bằng chứng, đánh giá công nghệ y tế, kinh tế dược và kết quả điều trị thực tế. Mục tiêu không phải thuốc có giá thấp nhất, mà là phương án mang lại giá trị sức khỏe tốt nhất trong khả năng nguồn lực của đất nước.

Đối với vai trò của Hội Dược sĩ Bệnh viện Việt Nam, Thứ trưởng đề nghị Hội phát huy vai trò cầu nối giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo và bệnh viện; tham gia tư vấn, phản biện chính sách; xây dựng hướng dẫn thực hành, mạng lưới đào tạo và các nhóm chuyên môn sâu; bảo đảm tính khoa học, độc lập, minh bạch và đạo đức nghề nghiệp.

PV.